Παρουσίαση του βιβλίου »Εμφύλια Πάθη» των Στάθη Ν.Καλύβα και Νίκου Μαραντζίδη

ΣΤΑΘΗΣ Ν. ΚΑΛΥΒΑΣ, ΝΙΚΟΣ ΜΑΡΑΝΤΖΙΔΗΣ
Εμφύλια Πάθη
23 ερωτήσεις και απαντήσεις για τον Εμφύλιο

Τα PUBLIC και οι εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ
σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου
των Στάθη Ν. Καλύβα και Νίκου Μαραντζίδη

ΕΜΦΥΛΙΑ ΠΑΘΗ 
23 ερωτήσεις και απαντήσεις για τον Εμφύλιο

τη Δευτέρα, 23 Νοεμβρίου 2015, στις 9 μ.μ.,
στο Public Café Συντάγματος
(Καραγεώργη Σερβίας 1, 5ος όροφος).

Με τους συγγραφείς συνομιλούν
οι συγγραφείς Θανάσης Βαλτινός και Σώτη Τριανταφύλλου,
και ο ιστορικός Ευάνθης Χατζηβασιλείου.

Συντονίζει ο Αλέξης Παπαχελάς.
ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ 
Τα Εμφύλια Πάθη προσεγγίζουν τον ελληνικό εμφύλιο πόλεμο μέσα από 23 κρίσιμες ερωτήσεις και απαντήσεις, ξεκινώντας από το τι είναι εμφύλιος πόλεμος και καταλήγοντας στην κληρονομιά που μας άφησε. Με συνοπτικό τρόπο και άμεση γραφή, ο Στάθης Ν. Καλύβας και ο Νίκος Μαραντζίδης επιχειρούν μια συνολική ερμηνεία ενός σύνθετου και πολύμορφου γεγονότος που δίχασε έναν λαό και κατέστρεψε μια χώρα, τραυματίζοντας τη συλλογική τους μνήμη και ταυτότητα. Ο εμφύλιος πόλεμος παρέμεινε για πολλά χρόνια πηγή εντάσεων, διχόνοιας και παθών. Σήμερα όμως έχουμε πια τη δυνατότητα να τον ξανασκεφτούμε με ψύχραιμο και τεκμηριωμένο τρόπο, όχι απαραίτητα για να εντοπίσουμε ποιος είχε δίκιο και ποιος άδικο, και σίγουρα όχι για να αναπαραγάγουμε τη διχόνοια που μοίρασε απλόχερα, όσο για να ανακαλύψουμε τις ποικιλόμορφες πτυχές και διαστάσεις του έτσι όπως αναδύονται μέσα από δεκάδες πρόσφατες έρευνες. Το βιβλίο αποτελεί μια συμβολή στη συλλογική μας αυτογνωσία, στοχεύοντας να αντικαταστήσει τα εμφύλια πάθη με την εμβάθυνση, τη γνώση και τελικά την ωριμότητα.

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
Ο Στάθης Ν. Καλύβας είναι Καθηγητής της Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Yale (ΗΠΑ). Το έργο του έχει τιμηθεί με πολλά βραβεία, όπως το Gregory Luebbert Best Article Award, το Mary Parker Follett Prize για το καλύτερο άρθρο και το J. David Greenstone Prize για το καλύτερο βιβλίο, που απονέμονται από τον τομέα Πολιτικής και Ιστορίας της APSA, καθώς και το Council of Graduate Schools Distinguished Dissertation Award.

Ο Νίκος Μαραντζίδης είναι Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας στη Θεσσαλονίκη και επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Καρόλου στην Πράγα και στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας. Βασικά του ερευνητικά ενδιαφέροντα αποτελούν ο κομμουνισμός (πολιτική ιδεολογία, κόμματα και καθεστώτα), η πολιτική και εκλογική συμπεριφορά και οι εμφύλιοι πόλεμοι με έμφαση στον ελληνικό Εμφύλιο Πόλεμο (1943-1949). Άλλα του βιβλία: Οι μικρές Μόσχες (1997), Γιασασίν Μιλλέτ – Ζήτω το Έθνος (2001), Οι άλλοι καπετάνιοι (2005),Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας 1946-1949 (2010).Πρόσκληση ''Εμφύλια Πάθη''

Advertisements

Προς στιγμήν μου φάνηκαν χρυσαυγίτες…

Μετά τη χθεσινή παρουσία των ακτιβιστών  στο κεφάλι μου  σκέφτηκα πως θα άξιζε να γράψω δυο λέξεις προβληματισμού:

  1. Θέλω καταρχήν να παροτρύνω τους ακτιβιστές της εξτρεμιστικής δεξιάς και αυτούς του αντεξουσιαστικού χώρου να αντιμετωπίσουν το στυλιστικό τους ζήτημα. Όταν ήρθαν κοντά μου οι ακτιβιστές, φορώντας  μαύρο συνολάκι (παντελόνι και μπλούζα) και κουρεμένοι όπως ήταν (mainstream κοντό κούρεμα), μόλις άρχισαν τα πρώτα ήπια «γαλλικά» (τι είναι αυτά ρε που γράφεις και τέτοια) είπα από μέσα μου :»ωχ χρυσαυγίτες». Μετά μου μεινε το ωχ αλλά είχα κάνει λάθος δεν ήταν οπαδοί του τρίτου Ράιχ αλλά ιδεολόγοι της κολεκτιβιστικής κοινωνίας που απελευθερώνει τους ανθρώπους από τις ανάγκες τους (όπως από την ανάγκη να λες τη γνώμη σου ελεύθερα για παράδειγμα που είναι μια κακή αστική συνήθεια). Απ’έξω ήταν όμοιοι με τους χρυσαυγίτες, αλλά φυσικά εγώ ο αντιδραστικός και ανιστόρητος οπαδός της θεωρίας των δύο άκρων δεν διέκρινα το ριζικά διαφορετικό ψυχικό τους πλούτο που κρύβεται επιμελώς κάτω από την όμοια σχεδόν εμφάνιση.
  2. Πρέπει να εκφράσω την ευαρέσκεια μου για γεγονός πως άλλο πράγμα οι ελβιέλες της αταξικής κοινωνίας και άλλο οι μπότες του φασισμού. Επ’ αυτού οφείλω να υπογραμμίσω πως η διάκριση  είναι πολύ σημαντική. Οι ελβιέλες όταν τις τρως στο κεφάλι είναι μαλακές και δεν αφήνουν σημάδια, σε αντίθεση με τις μπότες.Ελπίζω βέβαια τώρα να μην δίνω ιδέες στους ακτιβιστές της κολεκτιβιστικής αταξικής κοινωνίας και αρχίσουν τις αλλαγές μόλις που αρχίσαμε να συνηθίζουμε.
  3. Μου έκανε πολύ θετική εντύπωση η φράση του ενός ακτιβιστή: «μίλα ρε με το καλό γιατί αλλιώς θα σε κάνουμε να μιλήσεις με το άγριο». Με τέτοια ποσοστά ανεργίας, νέα παιδιά να διαθέτουν έμφυτες και να καλλιεργούν τις τεχνικές της ανάκρισης νομίζω πως δεν πρέπει να πάνε χαμένα και πρέπει να αξιοποιηθούν στο μέλλον σε τέτοιες θέσεις ευθύνης. Επειδή καταλαβαίνω πως δεν θα θέλουν να υπηρετήσουν το άθλιο καπιταλιστικό κράτος, σκέφτομαι πως ο κόσμος είναι γεμάτος αταξικές ευκαιρίες σαν της Β.Κορέας ή της Κούβας.
  4. Προτρέπω σε όσους βρεθούν σε ανάλογη κατάσταση με τη δική μου στο μέλλον να μην ειρωνεύονται τους ακτιβιστές. Το ερώτημα μου «είστε ανακριτές παιδιά;» εκνεύρισε τους ακτιβιστές  και τους έκανε να παραφερθούν.
  5. Όσοι (ποδοσφαιρόφιλοι΄και μουντιαλικοί) δεν είδατε το Βέλγιο-ΗΠΑ χθες χάσατε. Εγώ ξεκίνησα ως οπαδός του Βελγίου και κατέληξα να υποστηρίζω τις ΗΠΑ (μπορεί πάλι γιαυτό να φταίει και ο γενικός ιδεολογικός κατήφορος που έχω πάρει, τι να πω).
  6. Για τα υπόλοιπα θα μιλήσουμε άλλη στιγμή, προς το παρόν να ευχαριστήσω από καρδιάς όλους όσοι μου συμπαραστάθηκαν και μου συμπαραστέκονται από χθες καθώς και τα μέσα ενημέρωσης. Μπορεί να μου τελείωσαν την μπαταρία του κινητού δύο φορές, να έκαψαν το αυτί μου από την υπερθέρμανση  και να μην με έχουν αφήσει να κάνω καμιά άλλη δουλειά αλλά πέρα από τα αστεία  η παρουσία τους υπήρξε πολύτιμη και τους ευγνωμονώ.Y.Γ  Επίσης, θέλω να διευκρινίσω πως ΔΕΝ είμαι στέλεχος του Ποταμιού.

Διευκρινίζοντας…

Εκ παραδρομής, προφανώς, αναγράφηκε στο σημερινό (22/6/2014) φύλλο της εφημερίδας «Καθημερινή» πως συμμετέχω στην «Κοινωνική Επιτροπή» του Κόμματος «Το Ποτάμι».Μια επιτροπή που αποτελεί μια «δεξαμενή» προσώπων που δεν είναι μέλη του κόμματος αλλά τους ζητήθηκε από το Ποτάμι και τον Στ. Θεοδωράκη να έχουν σημαίνοντα ρόλο στην διαμόρφωση των θέσεων του επικείμενου συνεδρίου. Θέλω να δηλώσω ρητά πως δεν συμμετέχω στην επιτροπή αυτή.

Πράγματι μου προτάθηκε τιμητικά να είμαι στην Κοινωνική Επιτροπή μαζί με εξαίρετους συναδέλφους και άλλους πολίτες που εκτιμώ για τις ιδέες τους και τη συγκρότησή τους, αλλά αρνήθηκα να αποδεχτώ την πρόταση με το σκεπτικό πως ούτε η φύση της εργασίας μου, ούτε η φύση του χαρακτήρα μου, μου  επιτρέπει οποιαδήποτε οργανωτική δέσμευση με πολιτικό κόμμα όσο χαλαρή κι αν είναι αυτή.

Κάτι τελευταίο ως υστερόγραφο μια που μου δίνεται η αφορμή. Θεωρώ πως τέτοιες «δεξαμενές» -ειδικά μάλιστα όταν απαρτίζονται από ανθρώπους όπως αυτοί που διάβασα πως  θα συμμετέχουν στην κοινωνική επιτροπή του Ποταμιού- είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την ποιότητα του πολιτικού διαλόγου στα κόμματα. Όμως σημαντικότερο σήμερα είναι τα κόμματα νέας κουλτούρας όπως τέτοιο είναι το Ποτάμι να μπολιάσουν τις παραδόσεις της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας με θεσμούς συμμετοχικής και άμεσης δημοκρατίας ώστε το «ανοικτό κόμμα» να φέρει τους πολίτες κοντύτερα στα κέντρα λήψης των αποφάσεων. Το Ποτάμι είναι σε ιδανική θέση να το πραγματοποιήσει. Διαφορετικά δεν θα είναι ένα Άλλο κόμμα, αλλά ένα  κόμμα σαν όλα τα άλλα έστω και από τα πλέον συμπαθητικά.

Εύχομαι καλή επιτυχία και γόνιμο συνέδριο στο Ποτάμι.

φιλικά

Νίκος Μαραντζίδης

Πόσο ΠΑΣΟΚ τελικά είναι ο Φ. Κουβέλης;

Η κοινή παρουσία των δύο ανδρών, του Γ. Παπανδρέου και του Φ. Κουβέλη, αντιμετωπίστηκε από τους περισσότερους πολίτες, δικαίως, με αρκετή δόση  χιούμορ. Πραγματικά το μέγεθος του τυχοδιωκτισμού (με συγχωρείτε αλλά δεν βρίσκω καλύτερη λέξη) που μπορεί κανείς να καταμετρήσει είναι απερίγραπτο. Δύο πολιτικοί που τα τελευταία χρόνια έχουν ακολουθήσει διαφορετικές για να μην πω αντίθετες πορείες σε κρίσιμες στιγμές για τη χώρα, κάθονται δίπλα-δίπλα λίγες εβδομάδες πριν τις εκλογές και θέλουν να μας κάνουν να πιστέψουμε πως αυτό που τους ενώνει είναι η κοινή τους έγνοια για το μέλλον της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας. Με συγχωρείτε αλλά πρόκειται για φαιδρότητες. Στην πραγματικότητα αυτό που τους ενώνει είναι η αγωνία για την προσωπική πολιτική τους επιβίωση καθώς και οι δύο νιώθουν πως σε λίγο θα είναι παρελθόν από την πολιτική ζωή. Τους ενώνει επίσης  ο κοινός αντίπαλος, ο Βαγγέλης Βενιζέλος. Υπό μία έννοια συνεχίζουν την παράδοση των πολιτικών ηγετών του Κέντρου από την εποχή του μεσοπολέμου να μισούν περισσότερο από κάθε άλλον τους άλλους κεντρώους ηγέτες.

Για  τον Παπανδρέου είχα υποστηρίξει από πολύ καιρό πριν πως δεν θα έχει καλό πολιτικό τέλος (http://www.kathimerini.gr/727402/opinion/epikairothta/arxeio-monimes-sthles/o-gkormpatsof-kai-h-ellhnikh-perestroika), οπότε τίποτε δεν με ξενίζει στις πολιτικές του επιλογές.

Ο Φ. Κουβέλης όμως με έχει εντυπωσιάσει αρνητικά. Στην προσπάθεια του να διασωθεί,  επιχειρεί να ανακυκλώσει όλες τις εκδοχές του ΠΑΣΟΚ. Όλοι οι καλοί (λέμε τώρα) χωράνε:  εκσυγχρονιστές σημιτικοί, το αριστερό πατριωτικό ΠΑΣΟΚ,  πρώην ή νυν Παπανδρεϊκοί. Σε αφήνει άναυδο με το μέγεθος της πολυσυλλεκτικότητας του. Οποιοσδήποτε μπορεί να φέρει περισσότερες από τρεις ψήφους και έχει λευκό ποινικό μητρώο, είναι ευπρόσδεκτος στη ΔΗΜΑΡ. Με διασκεδάζει να θυμάμαι πως ο Φ. Κουβέλης ήταν ένας από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές της Κυβέρνησης Τζανετάκη το 1989. Η ρημάδα η ιστορία μερικές φορές μπορεί να σου παίξει άσχημα παιχνίδια.

Τέλος πάντων, καταλαβαίνω. Μέχρι εκεί μου κόβει, που θα λεγε και η μάνα μου. Αυτή τη στιγμή, για την ηγεσία του κόμματος το μόνο που έχει αξία είναι να καταφέρει να εκλέξει έναν ευρωβουλευτή. Το ερώτημα βέβαια τι ακριβώς προσφέρει ένας ευρωβουλευτής σε ένα κόμμα που δεν έχει καμιά πυξίδα ιδεολογική και πολιτική (δεν θέλω καν να εκφέρω την λέξη πρόγραμμα γιατί θα πέσουμε όλοι κάτω από τα γέλια)  και η πολιτική του επιβίωση εξαρτάται από το αν θα το λυπηθούν μερικές χιλιάδες ψηφοφόροι, δεν μπορεί να απαντηθεί ή μάλλον μπορεί: καμία. Αλλά τι σημασία έχει; τέτοιοι καιροί, τέτοια ήθη.

Γιατί με το Ποτάμι

Πέρασαν μόλις μερικές  εβδομάδες από τότε που ο Σταύρος Θεοδωράκης έκανε την ανακοίνωση ίδρυσης του νέου κόμματος και έδωσε την πρώτη συνέντευξη τύπου. Θυμάμαι ακόμη πως το αρχικό μούδιασμα των πολιτικών παραγόντων διαδέχθηκαν οι ειρωνείες και τα χαμογελάκια.  «Καλή επιτυχία σε μια εκπομπή που θέλει να γίνει κόμμα» είχε δηλώσει τότε γεμάτος αυτοπεποίθηση ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης. Ανάλογες ή και χειρότερες υπήρξαν μερικές άλλες τοποθετήσεις στον Τύπο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ένα κλειστό σύστημα εξουσίας εξέπεμπε αλαζονεία και περιφρόνηση. Δεν το έλεγαν έτσι αλλά στην ουσία το κραύγαζαν: «ποια είναι αυτά τα νούμερα που θέλουν να μπουν στον πολιτικό στίβο»;

Τις αρχικές ειρωνείες διαδέχτηκε η αμηχανία και η απορία. Έσκασαν οι πρώτες δημοσκοπήσεις και το Ποτάμι ξεπερνούσε σε ποσοστά το ΠΑΣΟΚ, το ΚΚΕ, τη ΔΗΜΑΡ, τους ΑΝΕΛ, με άλλα λόγια τα περισσότερα από τα υπάρχοντα κόμματα του κοινοβουλίου.  «Δεν το πιστεύω»  αναφώνησε, μάλλον εκνευρισμένος, γνωστός δημοσιογράφος στην τηλεοπτική του εκπομπή. Είναι δυνατόν ένα νέο κόμμα που δεν έχει ακόμα επεξεργασμένες θέσεις να έχει τέτοιο ποσοστό; Τότε λοιπόν ακριβώς ανακαλύφθηκε και το επιχείρημα του προγράμματος. Ήταν προφανές! πως δεν το είχαμε δει οι υπόλοιποι; Το Ποτάμι δεν έχει πρόγραμμα!  Το σύνθημα περπάτησε, άρχισαν να το επαναλαμβάνουν (για την ακρίβεια να το παπαγαλίζουν) γνωστοί και άγνωστοι, καλοπροαίρετοι πολίτες και πονηροί πολιτευτές.

Το Ποτάμι δεν έχει πρόγραμμα πράγματι, γιατί απλούστατα η πολιτική δεν είναι αντιπαράθεση προγραμμάτων όπως νομίζουν πολλοί!   Είναι πρωτίστως αντιπαράθεση αξιών, ανθρώπων και στρατηγικών. Τα προγράμματα είναι η δυναμική εφαρμογή των αξιών σου πάνω σε πραγματικές συνθήκες.  Ένα πρωτοεμφανιζόμενο πολιτικό κόμμα έχει πρωτίστως Αξίες που εξειδικεύονται σε προγράμματα στη συνέχεια όταν κληθεί να κυβερνήσει ή να ψηφίσει νόμους στο Κοινοβούλιο.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται και ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του πολιτικού προσωπικού στη χώρα μας. Δεν εμφορείται από  αξίες (για αρκετούς αναρωτιέμαι αν έχουν και φιλότιμο)! Αλλάζει σαν τον άνεμο κατευθύνσεις γιατί απλούστατα προσαρμόζεται σε όλες τις καταστάσεις. Λατρεύει τις ψήφους (όχι τους ψηφοφόρους) και την εξουσία (για την ακρίβεια τις πολυτέλειες της).  Την προσαρμογή χωρίς αρχές, την υποταγή στις συνθήκες και τη χωρίς όρια αλλαγή απόψεων οι επαΐοντες τα βαφτίζουν «πρόγραμμα». Είναι κι αυτό μια οπτική…

Το Ποτάμι έχει λοιπόν αξίες και αυτές  τις αντιλαμβάνονται όσοι από τους πολίτες δηλώνουν πως το υποστηρίζουν. Προσωπικά όμως δεν είναι αυτές που με κέρδισαν. Η σοσιαλ-φιλελεύθερη πρόταση του Ποταμιού αγγίζει, πράγματι, τη συνείδηση και τις ευαισθησίες  μου αλλά δεν είναι αυτή που με κινητοποίησε. Στο κάτω κάτω της γραφής την αντοχή των αξιών πρέπει να την δεις στο χρόνο. Να εξετάσεις αν πραγματικά αντέχουν σε συνθήκες πραγματικής πολιτικής και δεν είναι ευχετήριες κάρτες ή υποκριτικές ταμπέλες.

Αυτό που με κέρδισε στο Ποτάμι είναι οι άνθρωποι του. Η γνήσια αφέλεια των περισσοτέρων τους, που χωρίς χρήματα και μηχανισμούς αποφάσισαν να ρισκάρουν τα ονόματα τους (και την καριέρα τους) σε μια δημόσια υπόθεση: αυτήν της ανανέωσης και εμπλουτισμού  της πολιτικής ζωής της χώρας. Του εμπλουτισμού του δημόσιου βίου της χώρας με άφθαρτους, μορφωμένους, ονειροπόλους, ερασιτέχνες πολιτικούς αλλά επαγγελματίες πολίτες. Οι περισσότεροι από τους ανθρώπους του δεν έχουν κανένα παρελθόν κομματικής πολιτικής. Πήγαιναν στην δουλειά τους, ακολουθούσαν τις σπουδές τους, παρακολουθούσαν τα κοινά σαν όλους τους κανονικούς πολίτες. Κοίταζαν τις αποδείξεις της ΔΕΗ με δέος, πλήρωναν την εφορία τους και αγκομαχούσαν, έβγαιναν με φίλους, συζητούσαν για τα πολιτικά,όπως όλοι μας. Στάθηκαν απέναντι στα πράγματα κριτικά, όπως ο καθένας τους νόμιζε όλα αυτά τα χρόνια. Ψήφιζαν διαφορετικά κόμματα αλλά αγωνιούσανε για τα ίδια ζητήματα.

Αν έπρεπε, λοιπόν,  να πω τι είναι για μένα το Ποτάμι, θα έλεγα πρωτίστως πως είναι η πολιτική αφύπνιση και ορμητική κάθοδος στην πολιτική  της  νέας μεσαίας τάξης. Αυτής που απαρτίζεται από ανθρώπους της κοινής λογικής και του διαλόγου,μακριά από εξτρεμισμούς και κάθε είδους ακρότητες. Άνθρωποι ανεκτικοί και φιλελεύθεροι αλλά τώρα πια αποφασισμένοι.

Είναι οι άνθρωποι της εργασίας (ναι αυτούς που έχουν  ένσημα να δείξουν), που τους ενώνουν όχι μόνο κοινή παιδεία,  αξίες και στάσεις για τα πράγματα (η Ευρώπη, το φιλελεύθερο πνεύμα, η πίστη στο Κράτος Δικαίου και στην κοινωνία των ίσων ευκαιριών) αλλά ταυτόχρονα είναι θυμωμένοι και θέλουν να το δείξουν δημιουργικά. Είναι θυμωμένοι με το γεγονός πως ένα κλειστό και διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα, συστηματικά παίρνει αποφάσεις για αυτούς χωρίς να τους ρωτάει, κατανέμει τον κόπο τους άκριτα, σπάταλα και διεφθαρμένα.

Η μέχρι τώρα διαχείριση του θυμού οδήγησε στα άκρα και σε εξτρεμιστικές συμπεριφορές. Το Ποτάμι είναι η πρώτη, γόνιμη  διοχέτευση του θυμού. Και αυτό είναι ίσως η σημαντικότερη συμβολή του Σταύρου μέχρι τώρα.